Przemysł papierniczy, a w szczególności produkcja i przetwórstwo papieru tissue, należy do branż o jednym z najwyższych poziomów ryzyka pożarowego w całym sektorze przemysłowym. Suchy, wysoce łatwopalny pył celulozowy osadza się praktycznie w każdym zakamarku hali produkcyjnej, a źródeł zapłonu — od gorących powierzchni po iskry powstające w wyniku tarcia — nie brakuje na żadnym etapie procesu. Nawet niewielkie zarzewie ognia może w ciągu kilku sekund przerodzić się w pożar obejmujący całą maszynę, a w skrajnych przypadkach — cały zakład.

Dobra wiadomość jest taka, że zdecydowanej większości tych zdarzeń można zapobiec dzięki odpowiednio zaprojektowanej ochronie przeciwpożarowej w przemyśle celulozowo-papierniczym. W tym artykule przeprowadzimy Cię przez najważniejsze strefy ryzyka w maszynie tissue oraz w liniach przetwórczych (converting) i pokażemy, jak chroni je kompleksowy pakiet Firefly Tissue Solutions® — dedykowane rozwiązanie do zabezpieczenia produkcji tissue.

Dlaczego produkcja tissue jest tak podatna na pożary?

Papier tissue to produkt o bardzo niskiej gramaturze, wytwarzany w wysokich temperaturach i przy dużych prędkościach maszyny. W trakcie kreponowania i przewijania powstają ogromne ilości suchego pyłu celulozowego oraz drobnych włókien, które osadzają się na konstrukcji maszyny, w kanałach wentylacyjnych i wokół łożysk. Nawet sprawnie działający system odciągu pyłu nie eliminuje problemu całkowicie — osady będą powstawać zawsze.

Wystarczy jedno źródło zapłonu: przegrzana powierzchnia, tlące się gniazdo materiału, iskra z tarcia przy skrobaku. Jeżeli w momencie zapłonu pył zostanie wzbity w powietrze, ogień rozwija się błyskawicznie i może rozprzestrzenić się na kolejne obszary zakładu. Dlatego w produkcji tissue kluczowe są dwa parametry systemu bezpieczeństwa: zdolność wykrycia zagrożenia zanim pojawi się płomień oraz ekstremalnie krótki czas reakcji, gdy płomień już powstanie.

Strefy ryzyka w maszynie tissue — gdzie najczęściej zaczyna się pożar?

Cylinder Yankee i strona napędowa

Obszar wokół suszarni Yankee to zdecydowanie najbardziej newralgiczny punkt maszyny. Duże nagromadzenie pyłu w połączeniu z gorącymi powierzchniami cylindra sprawia, że ryzyko zapłonu jest tu bardzo wysokie. Tlące się gniazda materiału mogą być dodatkowo roznoszone przez obracający się cylinder, przez co ogień rozprzestrzenia się szybko i jest trudny do ugaszenia.

Rozwiązanie Firefly dla tej strefy łączy System Szybkiej Supresji (Quick Suppression System) — czyli zaawansowane detektory płomienia współpracujące z dyszami mgły wodnej — z systemem Spark Alert opartym na detektorach True IR, który wykrywa niebezpieczne cząstki i tlące się gniazda, zanim zdążą rozwinąć się w pożar.

Strefa skrobaków (doctor blades)

To jeden z najczęstszych punktów inicjacji pożaru w całej maszynie. Tarcie generowane przez skrobaki w połączeniu z osadami pyłu może doprowadzić do zapłonu, który błyskawicznie się rozprzestrzenia.

Firefly stosuje tu dwa uzupełniające się rozwiązania. Pierwszym jest Quick Suppression System, który natychmiast wykrywa i tłumi płomienie mgłą wodną. Drugim — system Spark Alert zainstalowany po stronie napędowej i obsługowej skrobaków. Gdy detektory True IR wykryją gorące ciemne cząstki, żarzące się fragmenty lub iskry, operatorzy otrzymują alarm bez automatycznego uruchamiania gaszenia. Co ciekawe, Spark Alert pełni tu również funkcję diagnostyczną: powtarzające się alarmy mogą wskazywać na nieprawidłowe ustawienie skrobaka, nierównomierną powłokę lub stępione ostrza.

WebScan™ — ochrona przed „tykającą bombą" w magazynie

Jednym z najbardziej podstępnych scenariuszy pożarowych w branży tissue jest samozapłon zmagazynowanej roli macierzystej (parent roll). Mechanizm jest następujący: iskra lub gorąca cząstka powstała przy skrobaku albo suszarni Yankee wędruje wraz ze wstęgą papieru i zostaje zawinięta do wnętrza roli. Tam, doskonale zaizolowana, może tlić się godzinami, a nawet dniami — aż do momentu, gdy rola stojąca już w magazynie niespodziewanie staje w płomieniach. Drobny problem przy skrobaku zamienia się w wielomilionową stratę magazynową.

Właśnie dla tego scenariusza Firefly opracowało system WebScan™. Detektory True IR zamontowane nad wstęgą papieru, pomiędzy cylindrem Yankee a nawijakiem, wykrywają promieniowanie cieplne emitowane przez gorący punkt we wstędze w ciągu milisekund. Operatorzy otrzymują alarm dźwiękowy i wizualny, dzięki czemu mogą wycofać potencjalnie niebezpieczną rolę, zanim trafi do magazynu.

Odciągi pyłu i kanały wentylacyjne

Systemy odpylania, choć niezbędne, tworzą własne strefy ryzyka. Wysoka temperatura otoczenia w połączeniu z niebezpiecznymi źródłami zapłonu zasysanymi do kanałów może łatwo doprowadzić do pożaru wewnątrz instalacji. Firefly zabezpiecza kanały wylotowe kombinacją detektorów iskier True IR i dysz mgły wodnej — wykryte cząstki są eliminowane, zanim dotrą do filtra.

Suchy koniec maszyny i strefa nawijaka

Na odcinku od suszarni Yankee do nawijaka (Reel-up) gromadzą się duże ilości pyłu, a jeśli maszyna jest na tym odcinku zabudowana, ryzyko dodatkowo rośnie. W samej strefie nawijaka częstym źródłem zapłonu jest tarcie i ciepło generowane np. przez paski papieru owinięte wokół łożysk. Obie strefy chronione są Systemem Szybkiej Supresji, którego detektory płomienia i dysze mgły wodnej pokrywają wszystkie punkty krytyczne.

Przetwórstwo tissue (converting) — ryzyko nie kończy się na maszynie papierniczej

Linie przetwórcze generują równie dużo pyłu i drobnych odpadów celulozowych co sama maszyna tissue. Zapłon następuje najczęściej w wyniku tarcia — w okolicach łożysk i wałów, szczególnie gdy owiną się wokół nich paski papieru. Zabudowa linii dodatkowo zwiększa akumulację pyłu wewnątrz obudowy.

W ramach kompleksowej ochrony przetwórstwa Firefly zabezpiecza również obszary często pomijane w tradycyjnych projektach ppoż.: filtry i komory workowe instalacji odpylania, rozdrabniacze odpadów produkcyjnych (koncepcja ShredderGuard™ łącząca detekcję iskier z szybką supresją) oraz strefy rozładunku bel celulozy i pulperów, gdzie zdejmowanie drutów i transport materiału generują źródła zapłonu.

Na szczególną uwagę zasługuje ochrona filtrów: detektory True IR HD400 wykrywają iskry, żarzące się cząstki oraz gorące ciemne cząstki o temperaturze już od 400°C — czyli poniżej temperatury zapłonu pyłu celulozowego według NFPA. W tej temperaturze cząstki nie emitują światła widzialnego i są niewykrywalne dla konwencjonalnych detektorów. Firefly jako jedyny producent na świecie posiada detektory zatwierdzone przez FM Global do wykrywania gorących cząstek od 250°C i 400°C.

Prewencja i protekcja — dwa filary Firefly Tissue Solutions®

Filozofia Firefly opiera się na połączeniu dwóch warstw bezpieczeństwa.

System Detekcji i Gaszenia Iskier (prewencja) — certyfikowany zgodnie z wymaganiami Factory Mutual (FM) oraz VdS — wykrywa wszystkie niebezpieczne źródła zapłonu (gorące ciemne cząstki, iskry, płomienie) i eliminuje je w ciągu milisekund, zanim dojdzie do pożaru. Detektory True IR są niewrażliwe na światło dzienne, co minimalizuje fałszywe alarmy i niepotrzebne przestoje produkcji.

System Szybkiej Supresji (protekcja) — pierwszy na świecie system tego typu z certyfikacją strony trzeciej, przetestowany ogniowo według protokołu DFL TM170307-1261 i zweryfikowany przez DNV. Wykrywa i tłumi płomienie w czasie 0,3–5 sekund, wykorzystując system gaszenia mgłą wodną o minimalnym zużyciu wody. Dla porównania: konwencjonalne instalacje tryskaczowe potrzebują dużych płomieni i wysokiej temperatury, by w ogóle zadziałać — reagują zwykle po 4–8 minutach i zużywają ogromne ilości wody, powodując poważne szkody wtórne na maszynach.

Wszystkie chronione strefy zarządzane są z poziomu jednego, zunifikowanego systemu sterowania z intuicyjnym interfejsem dotykowym IntuVision™, który daje operatorom pełny podgląd stanu instalacji w czasie rzeczywistym. Takie podejście — łączenie detekcji, gaszenia i sterowania w jednej platformie — to fundament zintegrowanych rozwiązań przeciwpożarowych Firefly.

Podsumowanie: pożar w zakładzie tissue to kwestia sekund — Twoja ochrona też powinna być

W produkcji i przetwórstwie tissue nie da się całkowicie wyeliminować pyłu ani źródeł zapłonu. Można natomiast wykrywać zagrożenia na etapie, gdy są jeszcze pojedynczą gorącą cząstką, a nie płomieniem — i reagować w milisekundach, a nie minutach. Dokładnie na tym polega przewaga prewencyjnych systemów Firefly, które od lat chronią maszyny tissue, linie przetwórcze i magazyny w zakładach papierniczych na całym świecie.

Chcesz wiedzieć, które strefy Twojego zakładu wymagają ochrony w pierwszej kolejności? Skontaktuj się z naszymi inżynierami — przygotujemy analizę ryzyka i zaproponujemy rozwiązanie dopasowane do Twojego procesu produkcyjnego.

---

FAQ — najczęściej zadawane pytania o ochronę przeciwpożarową w produkcji tissue

Gdzie najczęściej wybuchają pożary w maszynie tissue?

Najczęstsze punkty inicjacji pożaru to strefa skrobaków (doctor blades), obszar cylindra Yankee wraz ze stroną napędową, kanały odciągów pyłu, suchy koniec maszyny oraz strefa nawijaka. Wspólnym mianownikiem wszystkich tych stref jest połączenie osadów suchego pyłu celulozowego ze źródłami zapłonu: tarciem, gorącymi powierzchniami i tlącymi się gniazdami materiału.

Dlaczego rola macierzysta (parent roll) może zapalić się dopiero w magazynie?

Gorąca cząstka powstała przy skrobaku lub suszarni Yankee może zostać zawinięta wraz ze wstęgą do wnętrza roli, gdzie — doskonale zaizolowana — tli się godzinami lub dniami. Zapłon następuje niespodziewanie, często już po przetransportowaniu roli do magazynu. Zapobiega temu system Firefly WebScan™, który wykrywa gorące punkty we wstędze pomiędzy cylindrem Yankee a nawijakiem i alarmuje operatorów, zanim niebezpieczna rola opuści halę maszyn.

Czym różni się system detekcji iskier od systemu szybkiej supresji?

System wykrywania i gaszenia iskier to rozwiązanie prewencyjne: wykrywa źródła zapłonu (iskry, gorące ciemne cząstki, żarzące się fragmenty) i eliminuje je w ciągu milisekund, zanim powstanie pożar. System Szybkiej Supresji (Quick Suppression System) to rozwiązanie protekcyjne: wykrywa już istniejące płomienie i tłumi je mgłą wodną w czasie 0,3–5 sekund. W zakładach tissue oba systemy stosuje się łącznie, jako uzupełniające się warstwy bezpieczeństwa.

Czy tradycyjne tryskacze nie wystarczą do ochrony maszyny tissue?

Instalacje tryskaczowe zapewniają ogólną ochronę budynku, ale nie maszyny. Aby zadziałały, potrzebują dużych płomieni i wysokiej temperatury — reagują zwykle po 4–8 minutach, gdy pożar zdążył już wyrządzić poważne szkody. Dodatkowo zużywają ogromne ilości wody, powodując szkody wtórne na maszynach i długie przestoje. Systemy Firefly reagują od milisekund do kilku sekund i wykorzystują minimalne ilości wody.

Co wykrywają detektory True IR, czego nie widzą zwykłe detektory iskier?

Detektory True IR wykrywają gorące ciemne cząstki o temperaturze już od 250°C lub 400°C — czyli poniżej temperatury zapłonu pyłu celulozowego według NFPA. Cząstki w tym zakresie temperatur nie emitują światła widzialnego, więc są niewykrywalne dla konwencjonalnych detektorów optycznych. Firefly jest jedynym producentem na świecie posiadającym detektory zatwierdzone przez FM Global do wykrywania cząstek w tak niskich temperaturach. Detektory są przy tym niewrażliwe na światło dzienne, co minimalizuje fałszywe alarmy.

Czy systemy Firefly obejmują też linie przetwórcze (converting) i inne obszary zakładu?

Tak. Firefly Tissue Solutions® obejmuje pełen łańcuch produkcyjny: maszynę tissue, linie przetwórcze, filtry i komory workowe instalacji odpylania, rozdrabniacze odpadów (koncepcja ShredderGuard™), strefy rozładunku bel celulozy oraz pulpery. Rozwiązania projektowane są indywidualnie dla każdego procesu — więcej informacji znajdziesz na stronie zabezpieczenia produkcji tissue.

Jakie certyfikaty posiadają systemy przeciwpożarowe Firefly?

System Detekcji i Gaszenia Iskier Firefly jest certyfikowany zgodnie z wymaganiami Factory Mutual (FM, certyfikat nr 3060012) oraz VdS (aprobata nr S6990002). System Szybkiej Supresji jest pierwszym na świecie systemem tego typu z certyfikacją strony trzeciej — przetestowanym ogniowo według protokołu DFL TM170307-1261 i zweryfikowanym przez DNV.